Poslodavci koji žele da zaposle lica koja pripadaju posebnim kategorijama nezaposlenih imaju pravo na oslobađanje od plaćanja doprinosa na obavezno socijalno osiguranje, koji se plaćaju na osnovicu, odnosno na teret sredstava poslodavca, po članu 45., 45a i 45b Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje, odnosno imaju tzev. olakšice kod plaćanja doprinosa.

Uslovi za ostvarenje prava na olakšicu

Pravo na olakšicu kod plaćanja doprinosa se ostvaruje ukoliko se zapošljavaju sledeće kategorije nezaposlenih lica:

• lica starija od 50 godina koja su:
  
  • korisnici novčane naknade ili
  • prijavljena najmanje 6 meseci bez prekida na evidenciji NSZ, pre zasnivanja radnog odnosa.
• lica starija od 45, a mlađa od 50 godina koja su:
  •  korisnici novčane naknade ili 
  • prijavljena najmanje 6 meseci bez prekida na evidenciji NSZ, pre zasnivanja radnog odnosa.
• pripravnici koji su:
  • u statusu pripravnika u skladu sa članom 47. Zakonom u radu, 
  • mlađi od 30 godina,
  • na evidenciji Nacionalne službe, pre zasnivanja radnog odnosa.
• lica mlađa od 30 godina koja su:
  • prijavljena najmanje 3 meseca bez prekida na evidenciji NSZ, pre zasnivanja radnog odnosa
  • mlađa od 30 godina na dan zaključenja ugovora o radu.
• Nezaposleno lice sa invaliditetom za koje se odgovarajućom pravno-medicinskom dokumentacijom dokaže invalidnost, za period od 3 godine od dana zasnivanja radnog odnosa tog lica.

Dokumentacija za ostvarenje prava na olakšicu

• ONSZ - za lica preko 45, odnosno 50 godina
• ONSZ- P - za pripravnike
• ONSZ- M - za lica mlađa od 30 godina
• ONSZ- I -  za osobe sa invaliditetom.

Uz ONSZ obrasce, poslodavac je u obavezi da dostavi i sledeću prateću dokumentaciju:

• Ugovor o radu na neodređeno vreme
• Izvod iz evidencije nezaposlenih lica NSZ, odnosno Uverenje
• Kopiju prijave o zasnivanju radnog odnosa (Obrazac E-3),
• Odgovarajuću pravno - medicinsku  dokumentaciju o invalidnosti,   za  osobe sa invaliditetom,
• Rešenje o registraciji i po potrebi, drugu neophodnu dokumentaciju.

Poslodavac koji zapošljava pripravnike ili lica mlađa od 30 godina dostavlja i Obrazac PP OD na dan 01.09.2006.godine, kao i za mesec, koji predhodi mesecu u kome se zasniva radni odnos sa licem, za koje se traži korišćenje olakšice.

Ukoliko je poslodavac registrovan nakon 01.09.2006. godine, potrebno je da dostavi PP OD za mesec isplate prve zarade za  prvo zaposleno lice (ne računajući osnivača/e,) kao i PP OD za mesec, koji prethodi mesecu u kome se zasniva radni odnos sa licem za koje se traži korišćenje olakšice.

Mesečne obaveze poslodavca po osnovu ostvarenog prava na olakšicu

Poslodavac podnosi Nacionalnoj službi za zapošljavanje,  nakon isplate zarade za novozaposleno lice po članu 45., 45a i 45b INSZ obrasce, na osnovu kojih se vrši isplata doprinosa i to:

• INSZ - za lica starija od 45, odnosno 50 godina
• INSZ-P - za pripravnike
• INSZ-M - za lica mlađa od 30 godina i
• INSZ-I - za osobe sa invaliditetom.

Prava i obaveze poslodavaca nakon ostvarivanja prava na olakšicu

Poslodavac koji zaposli lice starije od 50 godina ima:

• pravo na oslobađanje od plaćanja doprinosa (100%), koji se plaćaju na osnovicu, odnosno na teret sredstava poslodavca, u periodu od 2 godine od dana zasnivanja radnog odnosa i
• obavezu zadržavanja lica u radnom odnosu 3 godine nakon isteka olakšice.

Poslodavac koji zaposli lice starije od 45, a mlađe od 50 godina ima:

• pravo na oslobađanje od plaćanja doprinosa koji se plaćaju na osnovicu, odnosno na teret sredstava poslodavca umanjenih za 80% u periodu od 2 godine od dana zasnivanja radnog odnosa,
• obavezu zadržavanja lica u radnom odnosu 3 godine nakon isteka olakšice.

Poslodavac koji zaposli pripravnika ima:

• pravo na oslobađenje od plaćanja doprinosa (100%), koji se plaćaju na osnovicu, odnosno na teret sredstava poslodavca, u periodu od 3 godine od dana zasnivanja radnog odnosa i
• obavezu zadržavanja lica u radnom odnosu 3 godine nakon isteka olakšice.

Poslodavac koji zaposli lica mlađa od 30 godina ima:

• pravo na oslobađanje od plaćanja doprinosa (100%) koji se plaćaju na osnovicu, odnosno na teret sredstava poslodavca u periodu od  2 godine od dana zasnivanja radnog odnosa,
• obavezu zadržavanja lica u radnom odnosu 2 godine nakon isteka olakšice.

Poslodavac koji zaposli lice sa invaliditetom ima pravo na oslobađanje od plaćanja doprinosa (100%) za obavezno socijalno osiguranje, na osnovicu, odnosno na teret poslodavca, u trajanju od 3 godine dana zasnivanja radnog odnosa.

Gubitak prava na olakšicu

Poslodavac gubi pravo na oslobađanje od plaćanja doprinosa za obavezno socijalno osiguranje za novozaposlena lica u sledećim situacijama:

• ukoliko licu starijem od 45, odnosno 50 godina prestane radni odnos (voljom poslodavca), odnosno ukoliko radni odnos prestane voljom zaposlenog (pod uslovom da poslodavac nije izvršio zamenu tog lica u roku od 15 dana):
• u toku trajanja olakšice,
• u narednom periodu od 3 godine posle isteka prava na oslobađanje od doprinosa.
• ukoliko poslodavac, koji koristi olakšicu po osnovu čl.45a, smanji broj zaposlenih (u odnosu na broj zaposlenih na dan 01.09.2006.godine, uvećan za novozaposlena lica za koja ostvaruje olakšicu), osnosno ne izvrši adekvatnu zamenu tog lica:
• u toku trajanja olakšice ili
• u narednom periodu od 3 godine (za pripravnike), odnosno 2 godine (za mlađe od 30 godina)
• Ukoliko dođe do prestanka rada poslodavca njegovom voljom
• Ukoliko poslodavac odustane od olakšice, a lice je i dalje u radnom odnosu

Tabelarni prikaz po osnovu ostvarenog prava na olakšicu